Problemy z zachowaniem u dzieci często stanowią wyzwanie zarówno dla rodziców, jak i nauczycieli czy terapeutów. Jednym z mniej oczywistych, ale istotnych czynników wpływających na trudności w zachowaniu mogą być zaburzenia integracji sensorycznej (SI). Dzieci z problemami SI mają trudności z prawidłowym odbiorem, interpretacją lub reakcją na bodźce sensoryczne, co przekłada się na ich codzienne funkcjonowanie i zachowanie.
Jak zaburzenia SI wpływają na zachowanie?
- Nadwrażliwość sensoryczna
Dzieci nadwrażliwe sensorycznie mogą reagować skrajnym niepokojem, frustracją lub wybuchami złości na zwyczajne bodźce, takie jak hałas, jasne światło czy dotyk. Mogą unikać kontaktu fizycznego, tłumu lub nowych środowisk, co prowadzi do wycofania lub impulsywnych reakcji. - Podwrażliwość sensoryczna
Dzieci z podwrażliwością sensoryczną często szukają intensywnych bodźców. Mogą być nadmiernie aktywne, wchodzić w niebezpieczne sytuacje, dotykać wszystkiego dookoła lub działać nieuważnie, co bywa interpretowane jako nieposłuszeństwo. - Problemy z planowaniem motorycznym
Dzieci z trudnościami w obszarze integracji sensorycznej mogą mieć problemy z planowaniem i wykonywaniem ruchów (dyspraxja), co objawia się niezgrabnością i frustracją. Mogą unikać aktywności fizycznych lub angażować się w nie nieodpowiednio, co wpływa na ich interakcje z rówieśnikami. - Nadmierne pobudzenie lub zmęczenie
Nieprawidłowa reakcja na bodźce sensoryczne może prowadzić do przeciążenia układu nerwowego, co z kolei skutkuje trudnościami w samoregulacji emocji. W rezultacie dzieci mogą być nadmiernie pobudzone, agresywne lub łatwo wpadać w histerię.
Jak wspierać dziecko z zaburzeniami SI?
- Ocena i terapia SI
Kluczowym krokiem w pracy z dziećmi mającymi problemy z zachowaniem wynikającymi z zaburzeń SI jest odpowiednia diagnoza. Terapia integracji sensorycznej prowadzona przez wykwalifikowanego terapeutę pomaga dziecku lepiej odbierać i przetwarzać bodźce sensoryczne. - Tworzenie przyjaznego środowiska
Zapewnienie dziecku przestrzeni dostosowanej do jego potrzeb sensorycznych – np. cichego miejsca do odpoczynku, materiałów o odpowiedniej teksturze czy aktywności wspierających równowagę sensoryczną – może znacząco poprawić jego funkcjonowanie i zachowanie. - Wspieranie regulacji emocjonalnej
Zrozumienie, że trudne zachowania mogą wynikać z przeciążenia sensorycznego, pozwala na zastosowanie strategii wspierających regulację emocji, takich jak głębokie oddechy, ćwiczenia relaksacyjne czy wprowadzanie spokojnych rytuałów. - Współpraca z rodziną i szkołą
Holistyczne podejście, które łączy wysiłki rodziców, nauczycieli i terapeutów, pozwala na lepsze zrozumienie potrzeb dziecka oraz skuteczniejsze wspieranie go w codziennym życiu.
Podsumowanie
Problemy z zachowaniem u dzieci mogą być sygnałem trudności w obszarze integracji sensorycznej. Zrozumienie tych zależności oraz wdrożenie odpowiednich działań terapeutycznych i środowiskowych pozwala dziecku na lepsze funkcjonowanie, a rodzinom i nauczycielom na skuteczniejsze wspieranie dziecka w jego rozwoju. Regularne konsultacje z terapeutą SI oraz tworzenie przestrzeni sprzyjającej regulacji sensorycznej to kroki, które mogą przynieść zauważalne efekty zarówno w zachowaniu, jak i ogólnym samopoczuciu dziecka.
